2014 йил 3-сон

Эртакларнинг қандай фойдаси бор?

Дунёда миллий эртаги бўлмаган халқ-элатнинг ўзи бўлмаса керак. Деярли ҳаммамиз бобо-бувиларимиз, ота-оналаримиз, ака-опаларимиз ёки ўқитувчиларимиздан эртак эшитиб улғайганмиз. Ҳеч бўлмаганда китоблардан ўқиганмиз. Аниқ эсимда. Уч-тўрт ёшларимда дадам расмли эртак китоб олиб келиб берган эди. Ёзуви йўқ, фақат расм. Аям ундан эртак тўқиб берган, мен эса ундаги воқеалар ва қаҳрамонларни ўзимча тасаввур қилардим. Ўша эртаклар дунёсида…

Тўлиқ ўқиш

Нафс

Тушма асло кўйига, ҳолинг хароб айлайди нафс, Кўрганинг туш, давлату бахтинг сароб айлайди нафс.   Бир ҳаром луқма едингму, бас тушибсан измига, Ҳасратингни  энди сўнгсиз бир китоб айлайди нафс.   Кўз  бўяб, ёлғонни сўзлаб кўзлагайсан ўлжани, Минг ҳадик бирла юрарсан, телбатоб айлайди нафс.   Порахўрлик, таъмагирлик, барча иллат бўлса жам, Эътиқодсиз кимсаларни интихоб айлайди нафс.…

Тўлиқ ўқиш

Таровиҳ намози

Таровиҳ, саҳиҳ қавлга биноан, эркаклар ва аёлларга суннати муаккададир. Пайғамбар (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтдилар: “Ким рамазон ойида имон билан, ҳисоб кунидан умидвор бўлган ҳолда қоим бўлса, унинг олдинги барча гуноҳлари кечирилади” (Бухорий ривояти). Пайғамбар (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) саҳобалар билан тўрт кеча таровиҳ ўқидилар. Шундан сўнг умматларга бу намоз фарз бўлиб қолишидан қўрқиб, уни…

Тўлиқ ўқиш

Зарурий фатволар

Савол: “Шайхи фоний” нима дегани? Жавоб: Рўза тутишга кучи етмайдиган даражада кекса ёшдаги кишиларга “шайхи фоний” дейилади. Шайхи фоний кишилар вафот этгунларича кундан-кунга қувватдан кетиб борадиган ва ўлимига қадар қайта кучга тўлмайдиганлардир (“Баҳрур роиқ”). Бундай кишилар рамазоннинг ҳар бир куни учун фидя сифатида бир фақирнинг қорнини тўйдирадилар (“Ҳидоя”). Улар хоҳласалар, фидяларини ҳаммасини бир қилиб рамазон…

Тўлиқ ўқиш

Ўтириш одоблари

Одамлар билан ўтирганингда, атрофингдагиларга очиқюзли эканингни кўрсат. Ўтиришинг вазмин, сўзинг тартибли бўлсин. Тилингни хатодан сақла. Лафзларингни сайқалла. Зинҳор ғийбат қилма ва ёлғон гапирма. Бармоқларинг билан бурнингни ўйнама. Кўп тупурма. Гердайиб юрма, кўп эснама. Кўп шумланма. Қўлинг билан кўп ишора қилма. Бошқага кўзинг билан имо қилишдан сақлан. Орқангда ўтирганларга қайрилиб қарама. Кимнинг ўтириш одоблари чиройли бўлса,…

Тўлиқ ўқиш

Муборак ой баракоти Муҳим

Нафс тарбиясида рўза асосий ўрин тутадиган ибодатдир. Рўза нафсни ўз ҳолига қўймай, уни маҳкам жиловлаш деганидир. Унда имон ва эътиқод бир тараф, хоҳиш-истак ва шайтон иккинчи бир тараф бўлиб кураш олиб боради. Жаннатдан қувилганидан бери шайтон инсон зотига қарши аёвсиз курашиши ҳақида Аллоҳ таоло айтади: “У (аламидан) деди: “Қасамёд этаманки, мени янглиштирганинг туфайли Сенинг Тўғри…

Тўлиқ ўқиш

Рамазонни қаршилаб Муҳим

Баъзилар “Рўзадорни тўйдирган одам рўза тутганнинг савобини олади”, деган гапни хато талқин этади, ифторлик маросими уюштириб, кўп одамларни чақиради, кейин ўзи рўза тутмай юраверади. Бу одат мутлақо янглиш тушунча оқибатидир. Аввало, бу гапдан ўзи рўза тутмаса бўлаверади деган хулоса чиқмайди. Қолаверса, ҳеч бир савоб иш фарз ибодатни тарк қилишга сабаб бўла олмайди. Ифторлик қилиш деганда,…

Тўлиқ ўқиш

Ажойиб дори

Айтишларига қараганда, аббосий халифаси Хорун ар-Рашид ҳузурига тўрт мамлакатдан биттадан табибни чақиртирди. Табиблар ҳиндистонлик, румлик, ироқлик ва суданлик эди. Уларга хасталикни тамоман йўқотувчи ва асорат қолдирмайдиган биттадан дорини сифатлаш топширилди. Ҳиндистонлик табиб: “Менимча, касалликни йўқ қилиб, асар қолдирмайдиган дори – қора хамла мевасидир”, деди. Ироқлик табиб: “Менимча, бу дори – сутарасидир”, деган фикр­ни олға сурди.…

Тўлиқ ўқиш

“Рамазонни тугатма” Муҳим

Шаъбон ойи охирлаб, муборак рамазонга бир-икки кун қолган, Хайринисо етти ёшли қизи Меҳринисога рамазон ойи фазилатларини ўргатиб ўтирарди. – Ишқилиб, икковинг олим бўлиб кетмасайдинг, – деган кесатиқ эшитилди. Қизалоқ остонада мастлигидан чайқалиб турган отасини кўриши билан қўрқибгина қўшни хонага ўтиб кетди. Эрининг оёқкийимларини ечишга кўмаклашар экан, Хайринисо бўғзида турган аламни чиқармасликнинг иложини топмади: – Рамазонга…

Тўлиқ ўқиш

Сўз орқали тарбия Муҳим

Бола билан мулоқот қила олиш тарбиянинг муҳим жиҳатларидан биридир. Бунга эришишнинг бир неча йўллари бор: Олдин муомала ўрнатинг, кейин йўл-йўриқ кўрсатинг. Кичик ёшдаги болангизга бирор муҳим гапни тушунтирмоқчи бўлсангиз, олдин тиз букиб ўтиринг. Кўзингиз унинг кўзи билан тенглашсин. Чунки кўз орқали ахборот алмашиш катта аҳамиятга эга. Болангизга исми билан мурожаат қилинг, айниқса, суҳбат бошида. Қисқа,…

Тўлиқ ўқиш

Аста-аста

Таълим олиб ким устоздан, Сир англаса аҳли роздан, Била-била оздан-оздан, Олим бўлар аста-аста.   Биродаринг бахил агар, Узоқ юр, ундан қил ҳазар, Айлаб ҳасад у шумназар Ғаним бўлар аста-аста!   Илмингга илм қўшиб бор, Қолмасин қалбинг нурга зор, Ёғ тугаб, пилик бермас кор, Чироқ сўнар аста-аста.   Толиб! Йўлда қолма толиб, То чашма бор, ичгил…

Тўлиқ ўқиш

Нодоннинг беш белгиси

Нодон, жоҳил кишида бешта аломат бўлади: • ўринсиз жойда ғазабланиш; • фойдасиз гапни гапириш; • ўринсиз жойга мол сарфлаш; • ҳар қандай кишига ишониш; • дўст билан душманни ажрата олмаслик.…

Тўлиқ ўқиш

Хотиржам нафс Муҳим

Ҳазрат Нофе (розияллоҳу анҳу) бундай дейди: “Абдуллоҳ ибн Умар (р.а) хасталаниб қолди. Кўнгли балиқ ейишни истади. Мен Мадинадан балиқ изладим, лекин тополмадим. Ниҳоят бир жойдан топдим ва уни бир ярим дирҳамга сотиб олдим. Уни қовуриб пиширдим ва нон устига қўйиб, беморга элтдим. Худди шу пайт остонада бир тиланчи пайдо бўлди. Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳу):…

Тўлиқ ўқиш

Ҳазрат Абу Талҳа Зайд ибн Саҳл

Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу) Исломни қабул қилгач, Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) билан ҳамиша бирга бўлди. У Расулуллоҳни (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) жонидан ортиқ кўрар, у зотга хизмат қилишни шараф деб биларди. Ҳузури олийларида тиз чўкиб ўтирарди. Бу самимий саҳобий барча жангларда қатнашди. Уҳуд куни энг оғир дамларда ҳам Пайғамбарнинг (алайҳиссалом) ёнидан нари кетмади. “Жоним…

Тўлиқ ўқиш

Аллоҳнинг гўзал исмлари

Ал-Ғаний. Бой, ҳеч кимга муҳтож бўлмайдиган Зот. Аллоҳ таоло зотида, сифатларида ва ишларида ҳеч бир нарсага эҳтиёж сезмайди. У ҳамма нарсадан мустағний-беҳожатдир. Ундан бошқа ҳамма Унга муҳтождир. Аллоҳ таолонинг бу исми Қуръони каримда 18 марта зикр қилинган. Қайси бир мусулмон ихлос-эътиқод билан “Ё Ғаний!” дея бу муборак исмни зикр қилиб юрса, унинг баракотидан баҳра олиб,…

Тўлиқ ўқиш

Бароат кечаси

Бу кечада Жаброил (алайҳиссалом) Расули акрам (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳузурларига келдилар ва бундай дедилар: “Эй Аллоҳнинг расули, Аллоҳ бу кечада бир қанча кишиларни афв этади. Баъзиларини афв этмайди. У кечадаги мағфиратга қуйидагилар сазовор бўлмайди: Аллоҳ таоло, Унинг расули ва мўминларни масхара қилганлар. Мусулмонлар билан аразлашганлар. Силаи раҳм қилмаганлар. Кибрли одамлар. Ота-онасини норози қилганлар. Сархушлик…

Тўлиқ ўқиш

Гуноҳлар ва тақдир Муҳим

Савол: Тақдиримда бор эканки, гуноҳ қиляпман. Менда нима айб? Жавоб: 1. Ризқ ҳам тақдирда ёзилган. Нега ризқ масаласида тақдирга суянилмайди? Эртаю кеч тирикчилик деб югуриб-еламиз. Лекин эътиқодий амал, ибодатга келганда, тақдирга суянилади. Бундан маълум бўладики, бу инсон Аллоҳга итоат этишга эринади ва тақдирни баҳона қилади. 2. Одамлар кўпинча тақдир масаласида Қуръондаги баъзи оятларни ўзларига далил…

Тўлиқ ўқиш

Йўлда ўтирадиган бўлсангиз, ҳақини беринг! Муҳим

Абу Саид Худрийдан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) кунларнинг бирида: – Асло йўлларда (кўчаларда) ўтирманг! – дедилар.       – Ё Расулуллоҳ, ўтирмасдан иложимиз йўқ. У ерда (йўлларда) ўтириб гаплашамиз, – дейишди.       – Ўтирадиган бўлсангиз, йўлнинг ҳақини беринг, – дедилар Набий (алайҳиссалом).       – Унинг ҳақи нима, Ё Расулуллоҳ? – деб сўрашди.      …

Тўлиқ ўқиш

Ўзга уйларга изнсиз кирманг! Муҳим

“Эй имон келтирганлар! Ўз уйларингиздан ўзга уйларга то изн сўрамагунингизча ва эгаларига салом бермагунингизча кирмангиз! Мана шу сизлар учун яхшидир. Зора, (бу гапдан) эслатма олсангизлар” (Нур, 27). Бу оятнинг нозил бўлиш сабабини Табарий ва бошқалар Адий ибн Собитдан бундай ривоят қилишади: “Ансорлардан бир аёл Пайғамбаримизга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ё Расулуллоҳ, мен баъзан уйимда шундай…

Тўлиқ ўқиш

Ҳамиша долзарб масала

Инсоният Ер юзида ҳаёт кечира бошлаганидан буён комилликка интилади. Бу ниятга эришишнинг ягона ва тўғри йўли илм ва тарбиядир. Динимизда таълим-тарбия асосий масалалардан биридир. Қуръони каримда, Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳадисларида, олим-уламолар асарларида бу мавзуга алоҳида эътибор берилган. Қуръони каримнинг бир неча оятларида Яратганнинг ҳикмати ва бандаларига билдирган белги-аломатларини фақат илм эгалари, тафаккур қилгувчиларгина…

Тўлиқ ўқиш

@irfonuz

Бизни Telegram’да ҳам кузатинг

Каналга қўшилиш
Ёпиш

Хато ҳақида хабар

Муҳаррирга жўнатиладиган матн: