V. Улуғлар ахлоқ ҳақида… Муҳим

Абу Усмон Мағрибийга кўра, гўзал ахлоқ Аллоҳ таолонинг тақдирига розиликдир. Абу Муҳаммад Розий айтади: “Гўзал ахлоқ Аллоҳ таолонинг сенга эҳсон қилганларини кўп, ўзинг У Зот розилиги учун қилган амалларингни эса оз билишингдир”. Ҳасан Басрий мўмин ахлоқи ҳақида бундай дейди: “Бойликда иқтисод, кенгчиликда шукр, бало ва мусибат етганида сабр”. Аҳнаф ибн Қайс айтади: “Чиройли ахлоқ хунук…

Тўлиқ ўқиш

IV. Пайғамбар (а.с.)дан ахлоқ ўрнаклари Муҳим

Шундай гўзал фазилатлар бор, ҳар бир одам уларга эга бўлишни хоҳлайди: сабр, қаноат, саховат, тавозе, фидокорлик, жасорат… “Чиройли ахлоқ” номи остидаги бу васфларни ўзида мужассамлаштирган мукаммал инсон Расулуллоҳ (с.а.в.)дирлар. У зот (а.с.)ни Аллоҳ таолонинг Ўзи бундай мадҳ этади: “Албатта, Сиз буюк хулқ узрадирсиз!” (Қалам, 4). Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг ўзлари ҳам: “Мен гўзал ахлоқларни камолига етказиш учун…

Тўлиқ ўқиш

Дуо қилишнинг ўттиз тўққиз одоби Муҳим

1. Ҳалол луқма. 2. Тоза, ҳалол, нажосатлардан пок либос. 3. Аллоҳ таоло дуосини қабул этишига шубҳаланмаслик. 4. Хато ва гуноҳларига янгидан тавба қилиш. 5. Сўраган нарсаси талабида шошилмаслик. 6. “Истибто”га йўл қўймаслик. Яъни, “Бир куни ижобат бўлар”, демасдан, муҳтожлигини тан олиб, умид ва муштоқлик билан кутиш. 7. Дуода малолланмаслик. 8. Ижобатни Аллоҳ таолонинг ихтиёрига ташлаб…

Тўлиқ ўқиш

Қуръонга кўра чиройли ахлоқ

Қуръони каримдан ўрганганларимизга кўра, Қуръон ахлоқи билан хулқланган мусулмонга хос фазилатлар қуйидагилардир: Аллоҳнинг бирлигига ва Ундан бошқа илоҳ йўқлигига, ҳазрат Муҳаммад (а.с.) Аллоҳ таолодан келтирган барча нарсаларга қатъий ва тараддудсиз ишонади, тили билан иқрор бўлади; Аллоҳ буюрганидек, Пайғамбар (а.с.) кўрсатганларидек намоз ўқийди, рўза тутади, бой бўлса, молининг закотини беради, қодир бўлса, ҳаж қилади; Аллоҳ ва…

Тўлиқ ўқиш

Аллоҳнинг гўзал исмлари

Ал-Ворис – Мулкнинг ҳақиқий соҳиби, вориси. Еру кўкдаги бутун борлиқ, барча махлуқот ҳаммаси Аллоҳ таолога оиддир. Борлиқдаги мол-мулкнинг яратувчиси ва ягона соҳиби Моликул мулк Зот истаган бандасига хоҳлаган миқдорда вақтинча фойдаланиш учун неъматлар беради ҳамда унинг қандай тасарруф қилгани борасида ҳисобга тутади. Ушбу вақтинча эгалик қилиб турганлар қўллари бўш ҳолда дунёдан ўтгач, боқий зот –…

Тўлиқ ўқиш

Хуфя сўзлашиш

Ибн Умар (р.а.) айтади: “Расулуллоҳ (с.а.в.) бундай марҳамат қилдилар: “Уч киши бирга турганида (улардан) иккитаси ўзаро пичирлашишмасин, бу учинчисини ранжитади” (Муттафақун алайҳ). Араб тилидаги “нажва” деган сўз пичирламоқ, шивирламоқ, махфий гаплашмоқ маъноларини билдиради. Ҳадисда уч киши тўпланиб турганида улардан иккитаси учинчи шерикларидан яширин пичирлашишдан қайтарилмоқда. Чунки бу учинчи суҳбатдошга оғир ботиши ёки уни ёмон хаёлга…

Тўлиқ ўқиш

Исро ва Меърож воқеаси Муҳим

  Аллоҳ таоло “Исро” сурасини ўз пайғамбари Муҳаммад (с.а.в.)га кўрсатган улуғ инъоми хабарини бериш билан бошлайди:   “(Ўз) бандаси (Муҳаммад)ни, унга мўъжизаларимиздан кўрсатиш учун тунда, (Маккадаги) Масжидул-Ҳаромдан (Қуддусдаги) Биз атрофини баракотли қилиб қўйган Масжидул-Ақсога сайр қилдирган зотга тасбеҳ айтилур. Дарҳақиқат, У эшитувчи ва кўрувчидир” (Исро – 1).    Албатта, Расули Акрам (с.а.в.)га ато этилган Исро…

Тўлиқ ўқиш

Ақиқа маросими

Ақиқа шаръий маросим ҳисобланиб, чақалоқ туғилганидан  кейин 7, 14, 21-кунларининг бирида ўтказилади. Маросимда бир қўйни сўйиб, уни учга тақсимланади, бир қисмини ҳомиладан бўшаган онанинг куч-қувватини қайта тиклаши учун олиб қўйиш, бир қисмини ёш гўдак ҳаққига дуо қилишлари учун муҳтож оилаларга тарқатиш, бир қисмини зиёфатга ишлатиш тавсия қилинади. Зиёфатга қудалар, қариндош ва яқин қўшнилар таклиф қилинади.…

Тўлиқ ўқиш

Намозни бузувчи ортиқча амаллар

Намоз ўқиётган кишининг намозга тегишли бўлмаган ишлар билан шуғулланиши ҳукмий жиҳатдан иккига бўлинади: Биринчиси “амали касир” – ортиқча, кўп ишлар бўлиб, бунда намоздаги киши ташқаридан қараганда худди намоз ўқимаётгандай кўринади, яъни ўзини шундай тутадики, уни кўрган одам ҳеч қачон намоз ўқияпти, деб ўйламайди. Бундай амаллар шу намознинг бузилишига олиб келади. Иккинчи хили эса “амали қалил”…

Тўлиқ ўқиш

Бас, буюрилганингиздек тўғри бўлинг!..

 “Ҳуд” сурасининг 112-оятида ана шундай сўзлар мавжуд. Нега айнан шу оятни алоҳида тилга олиб гапиряпмиз? Расулуллоҳнинг (с.а.в.): “Мени “Ҳуд” сураси ва унинг ўхшашлари қаритди”, деган ҳадислари бор. Зеро, ушбу оятда истиқомат (ҳақ йўл)да яшаш амр қилиняпти. Бу муҳим нарсадир, яъни, кунига беш вақт намоз ўқийдиган мўмин “Фотиҳа” сурасини ўқиганда ҳар сафар “бизни тўғри йўлга бошла…”дея…

Тўлиқ ўқиш

Аллоҳнинг гўзал исмлари

Босит – Очувчи, кенгайтирувчи. Руҳларни кенгликка қўйиб юборувчи. Ҳар қандай кенглик Унинг истаги билан юзага келади. У хоҳлаган бандасининг қалбини очиб, кенгайтиради, хайрли йўлларга рағбатини оширади. Истаган қулининг умрини узайтиради, истаганининг ризқини кенг-мўл, ҳаётини фаровон қилиб қўяди. Рофиъ – Кўтарувчи, юксалтирувчи. Ҳамма нарса Унинг улуғлаши билан улуғликка эришади, Унинг юксалтириши билан юксалади. Мўминларни иймон ва…

Тўлиқ ўқиш

Асл бойлик кўз тўқлигидир

Абу Ҳурайра (р.а.)дан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз (с.а.в.) шундай марҳамат қиладилар: “Бойлик мол-дунёнинг кўплиги билан белгиланмайди. Билъакс, (асл) бойлик кўз тўқлигидир” (Муттафақун алайҳ). Биз “кўз тўқлиги” деб келтирган ибора ҳадис матнидаги “ғина-н-нафси” (“нафс тўқлиги”)нинг таржимасидир. Баъзи ривоятларда “ғина-л-қалби” – “кўнгил тўқлиги” шаклида ҳам учрайди. Унинг акси очкўзликдир. Муҳаддис уламолар ҳадисни шундай шарҳлайдилар: “Аслида бойлик мол-давлатнинг…

Тўлиқ ўқиш

“Дуо қилинг, ижобат этурман”

“Сиздан (эй, Муҳаммад), бандаларим Мен ҳақимда сўрасалар, Мен уларга яқинман. Менга илтижо қилувчининг дуосини ижобат этурман. Бас, улар ҳам Мени (даъватларимни) ижобат (қабул) этиб, Менга имон келтирсинлар, шояд (шунда) тўғри йўлга тушиб кетсалар” (Бақара – 186). Тафсир уламолари ушбу оятнинг нозил бўлишига турли воқеаларни сабаб қилиб кўрсатадилар. Ибн Аббос (р.а.) дан ривоят қилинишича, яҳудийлар (Пайғамбаримиздан):…

Тўлиқ ўқиш

Меърож кечаси

Кўзингизни юминг ва ўзингизни қоронғуликда деб фараз қилинг… Маккада ана шундай кеча, қоронғу тун… Ҳавода ҳорғинлик ҳукмрон, сувда ғариблик… Зим-зиё сукунат чўккан борлиққа… Ҳатто, уйқунинг ўзи ҳам уйқуга чўмган бир палла… Каъбанинг Хатим девори тагида бир одам ёнбошлаб ётибди… Қайғули йил эди ўшанда – Абу Толиб йўқ… Ҳасратли йил эди ўша йил – вафодор умр…

Тўлиқ ўқиш

Ҳожат намози

Абдуллоҳ ибн Авфо (р.а.)дан ривоят қилинади: «Набий (с.а.в.): “Кимнинг Аллоҳга ва бану Одамдан бирортасига ҳожати бўлса, яхшилаб таҳорат қилсин, сўнгра икки ракат намоз ўқисин. Ке-йин Аллоҳга сано ва Набий (с.а.в.)га салавот айтсин. Сўнгра: “Ҳалиму Карим Аллоҳдан ўзга (ибодатга сазовор) маъбуд йўқ. Улуғ Аршнинг Рабби Аллоҳ покдир. Оламларнинг Рабби Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Мен Сендан раҳматингни вожиб…

Тўлиқ ўқиш

V. Зикрнинг ҳам меъёри ва одоби бор

Мусулмонлар меъёрни унутган масалалардан бири зикрдир. Яъни, бу ибодат пайтида ҳаддан ошиб бақириб-чақириш, номуносиб ҳаракатлар, Қуръон ва суннатга уйғун бўлмаган сўз ва жумлаларни айтиш тўғри эмас. Шубҳасиз, Исломда зикрнинг ўзига хос мезонлари бор. Ҳар ишда бўлганидек, бу борада ҳам энг гўзал ўрнакни Расулуллоҳ (а.с.)дан оламиз: “(Эй имон келтирганлар!) Сизлар учун – Аллоҳ ва охират кунидан…

Тўлиқ ўқиш

IV. Зикрнинг фойдалари

Шайтонни қувади; Аллоҳ таоло розилигига эриштиради, У Зотга яқинлаштиради; қалбдан ғам-қайғуни кетказади, қувонч, хотиржамлик, кенглик бахш этади; вужудга ва юракка қувват беради; юзни, қалбни нурлантиради; ризқни чақиради; инсон сиймосини ҳайбатли, ёқимли қилади; илоҳий муҳаббатга сазовор этади; Аллоҳ таолодан қўрқувни орттиради; Аллоҳ таолонинг ҳам зокир бандасини эслашига васила бўлади; қалбни ғафлатдан уйғотади, гуноҳ кирларидан тозалайди, жилолантиради;…

Тўлиқ ўқиш

Нафл намозлар

Шундай намозлар борки, уларни ўқиш фарз ҳам, вожиб ҳам, суннат ҳам эмас, балки мазҳабимиз бўйича ихтиёрий нафл намозлардир. Уларни вақти бемалол кишилар ўқиса савоб, ўқимаса гуноҳи йўқ. Улар асосан қуйидагилар: 1. Чошгоҳ намози. Энг ками 2 ракат, кўпи 12 ракат бўлиб, вақти қуёш чиқиб, бироз кўтарилган пайтдан то пешин вақти киргунга қадар давом этади. 2.…

Тўлиқ ўқиш

III. Зикрда саноқнинг аҳамияти

Зикр икки кўринишда: умумий ва хос шаклда бўлади. Умумий зикр махсус вақт ва саноқ белгиламасдан, кун мобайнида давомли қилинади. Бу ҳар банданинг илоҳий муҳаббатига, илмига, тарбиясига, фикрлаш қобилиятига ва маънавий насибасига кўра фарқланади. Ётганда-турганда, еганда-ичганда, пиёда-уловда, уйга, ишхонага кириб-чиққанда, бир ишни бошлаётганда, ёқимли-ёқимсиз ҳодисаларга дуч келганида билган дуоларини такрорлаш мазкур қисмга киради. Хос зикр эса…

Тўлиқ ўқиш

Қуръонда зикр

Қуръонда зикр сўзи турли маънолар ва шаклларда тахминан 290 дан ортиқ ўринда келади. Уларни ва уларга ёзилган тафсир, шарҳларни кўздан кечирганимизда зикр сўзи фақат “эслаш, хотирлаш, ёдда тутиш” эмас, қуйидаги маъноларни ифодалаганига ҳам гувоҳ бўламиз: Аллоҳ таоло бизга берган неъматларни ва улар қадрини билиш, эътироф қилиш, шукр айтиш, эслаш ва эслатиш (Бақара, 40; Анъом, 69;…

Тўлиқ ўқиш

@irfonuz

Бизни Telegram’да ҳам кузатинг

Каналга қўшилиш
Ёпиш

Хато ҳақида хабар

Муҳаррирга жўнатиладиган матн: