Ҳассон ибн Собит (р.а.) мусулмонларни руҳлантирган ва “Расулуллоҳнинг шоири” сифатида танилган саҳобадир. Унинг тўлиқ исми Ҳассон ибн Собит ибн Мунзир ибн Ҳарам бўлиб, Бани Нажжор қабиласидан. Отаси Собит, онаси Фуроя бинт Холид, куняси Абул Валид Абу Абдурраҳмон ва Абул Ҳасан. Расулуллоҳ (с.а.в)дан етти ёки саккиз ёш катта бўлган Ҳассон 120 ёшида Муовия даврида Мадинада вафот этган.

Ҳассон айни ақлан етилган даврида яҳудий олимлардан эшитган сўнгги пайғамбар чиқиши ҳақидаги хушхабарни кутиб яшади. Ҳазраж қабиласидагилардан бу ҳақдаги муждани эшитгач, жону дили билан исломни қабул қилди.

Мусулмон бўлмасидан аввал ҳам Ҳассон ибн Собит шеърлари билан танилган, севимли шоир бўлган. Бу ҳолат исломга кирганидан кейин ҳам давом этиб, энди у мусулмонларнинг суюкли шоирига айланди.

Ҳассон исломни қабул қилгач, Пайғамбаримиз (с.а.в.)нинг ёнларидан асло жилмади. Ибн Аббоснинг ривоятига кўра, кексалигига қарамай ғазотларда шахсан Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг ёнларида туриб жанг қилди. Гарчи урушларда яккакурашларга кўп киришмаган бўлсада, мушрикларга қарши ёзган шеърлари билан рақиблар руҳини синдиришга катта ҳисса қўшарди. Бу борада Расулуллоҳ (с.а.в) шундай деганлар: “Ҳассоннинг байтлари душман учун ўқдан ҳам кучлироқдир!”

Ҳассон мушрик шоирларнинг ўзига хос кушандаси эди. Улардан бирортаси ислом ҳақида бўлмағур гапларни айта бошласа, Ҳассон дарҳол “ишга киришиб”, ўша баттолнинг таъзирини бериб қўярди. Хусусан, ҳижрий 9-йилда Бани Тамим қабиласи вакиллари асирларни олиб кетиш учун Мадинага келишганда Уторид номли машҳур мушрик шоир мусулмонларга қарши шеър айта бошлади. Шунда Пайғамбаримиз (с.а.в.) Ҳассонга: “Тур, унга қарши жавоб бер”, дедилар. Ҳассон уларга шундай чиройли жавоб берадики, мушриклар мажлисни тарк этишга мажбур бўлишади. Кейинчалик, бу ҳолатни Бани Тамимлик Ақро ибн Ҳобис: “Худо ҳаққи, бунга (Муҳаммадга) бизга кўринмайдиган ёрдам келяпти. У албатта муваффақият қозонади. Унинг нотиғи ва шоири бизнинг шоирдан устундир”, дея эътироф этади ва шаҳодат калимасини айтиб, мусулмон бўлади. Бани Тамим ҳам бу борада етакчилари изидан боришади.

Пайғамбаримиз (с.а.в)нинг вафотларидан Ҳассон чуқур қайғуга ботади ва бу ҳасратга чидолмай кўзлари кўр бўлиб қолади. Шу ҳолида анча яшаган улуғ мусулмон шоири Расулуллоҳ (с.а.в.)га атаб кўплаб марсия, қасида ва манзумалар битади.

Аллоҳ у зотдан рози бўлсин!

Шоакмал Акбарзода

Дўстларга тавсия этиш
2014 йил 4 июнда эълон қилинган  881 марта кўрилган